Nalatenschap & erven

Alles over schenkingen

Geschillen in afhandeling nalatenschap steeds vaker door rechter opgelost

Bij het erven van vermogens uit nalatenschappen vliegen erfgenamen elkaar steeds vaker zodanig in de haren dat hun geschil niet meer onderling kan worden opgelost. Steeds vaker moet de rechter er aan te pas komen. Dat is niet verwonderlijk.


Individualisering van de maatschappij is al jaren aan de orde. Tegelijkertijd nam de mondigheid van burgers toe en ontstond de trend om conflicten steeds vaker te ‘juridiseren’. Leg daar het feit naast dat de komende jaren steeds grotere vermogens gaan vererven – in totaal zo’n 15 miljard euro – dan is de basis voor conflicten gelegd. Erfgenamen leveren steeds vaker een gevecht om geld uit nalatenschappen, dat in veel gevallen door de rechter moet worden opgelost.

Wie dat soort problemen en familietwisten wil vermijden moet zich verdiepen in de positie van de erfgenamen, de rol van de executeur, de rechten van eventueel onterfde echtgenote of kinderen en de verschillen tussen het aanvaarden, beneficiair aanvaarden en verwerpen van de erfenis.

Wilt u problemen in dit soort gevallen voorkomen? Bel ons voor het maken van een afspraak.


2017-08-14
Onbekende schulden in een nalatenschap

Als u erfgenaam bent in iemands nalatenschap is het van groot belang om na te gaan welke risico's u loopt als u de nalatenschap aanvaardt. U heeft als erfgenaam de keuze om de nalatenschap zuiver te aanvaarden, beneficiair te aanvaarden of te verwerpen.

In het geval van zuivere aanvaarding treedt u niet alleen in de rechten maar ook in alle verplichtingen van degene die overleden is. Als erfgenaam bent u dan ook in uw privévermogen aansprakelijk voor alle schulden van de overledene. Als er niet voldoende geld is in de nalatenschap om die schulden te betalen, moet u die schulden dan dus zelf betalen.
Zuivere aanvaarding kan worden gedaan door formeel een verklaring te tekenen bij de notaris, maar alleen feitelijk handelen is ook al voldoende. Bijvoorbeeld door schulden te betalen van de overledene of geld in ontvangst te nemen dat voor de overledene bestemd was. Het meenemen van spullen met een emotionele waarde, zoals foto's, zorgt er niet voor dat de nalatenschap zuiver is aanvaard. Met spullen die wel economische waarde hebben, al is die maar heel klein, moet u voorzichtig zijn.
 
Om uzelf als erfgenaam te beschermen tegen claims van schuldeisers van de overledene kunt u de nalatenschap beneficiair aanvaarden. Dit doet u door een verklaring af te leggen bij de rechtbank. Dan bent u als erfgenaam niet met uw privévermogen aansprakelijk voor schulden van de nalatenschap. De nalatenschap moet dan wel worden afgewikkeld volgens speciale wettelijke regels, onder meer inhoudende dat eerst alle schulden van de overledene moeten worden betaald. Als er iets overblijft, is dat voor de erfgenamen. Als niet alle schulden kunnen worden betaald omdat er een tekort is in de nalatenschap, blijven de schuldeisers achter met een (gedeeltelijk) onbetaalde schuld en hoeft u die zelf niet te betalen.
Ook kunt u als erfgenaam de nalatenschap verwerpen door een verklaring af te leggen bij de rechtbank. Als erfgenaam heeft u dan niets meer met de nalatenschap te maken. U erft niets maar bent ook niet aansprakelijk.
 
Hoe werkt dat nu als eerst alles erop wijst dat er geen tekort is in de nalatenschap, maar er later ineens nog een onbekende schuld blijkt te zijn? De keuze is inmiddels al gemaakt en een eenmaal gemaakte keuze kon tot voor 1 september 2016 in beginsel niet achteraf meer worden gewijzigd.
Echter: sinds 1 september 2016 worden erfgenamen door een wetswijziging beter beschermd tegen dergelijke onbekende schulden uit een nalatenschap. Als u als erfgenaam de nalatenschap zuiver heeft aanvaard kunt u een verzoek bij de kantonrechter indienen om de zuivere aanvaarding om te zetten in een beneficiaire aanvaarding. Dit kan alleen in de situatie dat u wordt geconfronteerd met een schuld die u niet kende en niet behoorde te kennen. Van de erfgenaam wordt verwacht dat hij of zij onderzoek doet en de administratie raadpleegt. Het verzoek dient binnen drie maanden na ontdekking van de schuld te zijn ingediend bij de kantonrechter.
 
Mocht de nalatenschap al afgewikkeld en verdeeld zijn en wordt u als erfgenaam pas daarna bekend met een schuld die u niet kende of behoorde te kennen, dan kunt u ook in dat geval de kantonrechter binnen drie maanden na de ontdekking verzoeken om te worden ontheven om die schuld uit uw privé vermogen te voldoen. De kantonrechter kan die ontheffing dan verlenen, tenzij u uzelf als erfgenaam zodanig hebt gedragen dat de schuldeiser erop mocht vertrouwen dat u de schuld uit uw privévermogen zou voldoen.
De onverwachte schuld moet de oorspronkelijke omvang van de nalatenschap overigens een tekort bezorgen. Als u als erfgenaam het erfdeel al hebt gebruikt, moet u de schuld alsnog betalen.
De hiervoor genoemde termijn van drie maanden is een fatale termijn. Bij niet tijdige indiening blijf je dus persoonlijk aansprakelijk voor die onverwachte schuld.
 
Zoals hiervoor wel blijkt blijft het zonder meer aanvaarden van een nalatenschap ondanks de nieuwe wetgeving niet risicoloos. Als u als erfgenaam geen volledig beeld heeft van de omvang van de nalatenschap, is aan te raden om een keuze te maken voor beneficiaire aanvaarding. Laat u zich dus goed voorlichten over de juridische gevolgen. Wij helpen u daar graag bij.
2017-07-10
Inzien (levens)testament door gevolmachtigde hangt af van volmachtgever

Het levenstestament is volop in ontwikkeling. Nu er in de praktijk steeds meer gebruik van wordt gemaakt, rijzen er soms vragen bij de praktische uitvoering van de in zo'n akte vastgelegde regelingen. Het kan belangrijk zijn voor de gevolmachtigde om de wil en bedoelingen van de volmachtgever te kennen, om zoveel mogelijk naar diens wensen te kunnen handelen. Maar er zijn uiteraard grenzen. De privacy van de volmachtgever moet beschermd worden. Hoe zit het met de verhouding tussen levenstestament en testament?

In een levenstestament kunnen regelingen staan die een rol spelen bij de afwikkeling van de nalatenschap van de volmachtgever. Bijvoorbeeld als in het levenstestament aan de gevolmachtigde de bevoegdheid is toegekend om schenkingen te doen. Stel dat er geen verdere instructies bij staan, bijvoorbeeld aan wie geschonken mag worden, hoe kan de gevolmachtigde dan zoveel mogelijk handelen in de geest van de volmachtgever? Het zou logisch zijn om te schenken aan degene aan wie het vermogen na het overlijden van de volmachtgever zou toekomen, dus aan de toekomstige erfgenamen. Maar hoe weet de gevolmachtigde zeker wie dat zijn? Mag hij daarvoor het Centraal Testamentenregister (CTR) raadplegen en vervolgens het laatste testament inzien? En kan dit eigenlijk wel?
 
Voor derden geldt dat om inlichtingen uit het CTR te kunnen krijgen, degene die het testament maakte (de “testateur”) overleden moet zijn. De testateur zelf kan wel inlichtingen vragen uit het CTR over zijn eigen wilsbeschikkingen, als hij ouder is dan 16 jaar en niet onder curatele is gesteld. Bij iemand die onder curatele is gesteld moet de curator het verzoek aan het CTR doen. Inmiddels is duidelijk geworden dat ook een gevolmachtigde op basis van een levenstestament namens de volmachtgever inlichtingen kan vragen, maar alleen als het levenstestament in werking is getreden en het verzoek tot inzage binnen de grenzen van de bevoegdheden van de gevolmachtigde valt.
 
Meestal zal een gevolmachtigde wel een afschrift van het testament vinden tussen de papieren van de volmachtgever. Met informatie uit het CTR kan hij dan bepalen of dat het testament is dat bij overlijden van de volmachtgever in werking zal treden. Lastiger is het, als er geen afschrift te vinden is en de gevolmachtigde dit wil opvragen bij een notaris. De heersende leer was lange tijd dat een notaris zijn geheimhoudingsplicht schendt als hij een afschrift afgeeft aan een ander dan de testateur. Dit is echter aan het veranderen.
 
De Hoge Raad heeft in 2015 in een arrest bepaald, dat de notaris met toestemming van partijen zijn geheimhoudingsplicht mag doorbreken. Dit geeft mogelijkheden om in een levenstestament op te nemen dat de gevolmachtigde bevoegd is een afschrift van het laatste testament van de volmachtgever op te vragen, waarbij de notaris het afschrift zou mogen afgeven aan de gevolmachtigde zonder dat hij zijn geheimhoudingsplicht schendt. Een volmachtgever kan er natuurlijk ook voor kiezen om te bepalen dat de gevolmachtigde niet de bevoegdheid heeft het CTR te raadplegen of het testament in te zien. Doordat deze ontwikkelingen vrij recent hebben plaatsgevonden, zal het op basis van veel bestaande levenstestamenten niet altijd duidelijk zijn of in een concreet geval de gevolmachtigde inlichtingen uit het CTR mag vragen en het testament van de volmachtgever mag inzien.
 
Het is belangrijk om u te realiseren dat wanneer de gevolmachtigde namens u schenkingen mag doen, deze schenkingen gevolgen kunnen hebben voor de latere verdeling van uw nalatenschap. Daarom is het aan te bevelen uw wensen ten aanzien van het doen van schenkingen in uw levenstestament vast te leggen en daarnaast expliciet te bepalen of de gevolmachtigde wel of niet uw testament zou mogen inzien.
 
Wilt u een levenstestament maken, of overweegt u een aanvulling te maken op uw bestaande levenstestament, neemt u dan contact met ons op. Wij helpen u graag verder om uw zaken goed te regelen.
2017-06-19
Verdeling nalatenschap voor verplichte vereffening vergt overleg via rechter

Erfgenamen die een nalatenschap beneficiair hebben aanvaard, behoren de vereffening daarvan af te ronden voordat zij tot verdeling overgaan. Daarmee wordt gewaarborgd dat de schuldeisers met voorrang hun vorderingen kunnen incasseren. Als een erfgenaam eerder tot verdeling wil overgaan, dan moet deze de feiten en omstandigheden aandragen waaruit de conclusie kan worden getrokken dat de schulden zijn voldaan.

Bij voorgenomen eerdere vereffening moet de rechter in overleg met de betrokken partijen vaststellen of voldoende rekening is met de belangen van schuldeisers van de nalatenschap. De rechter kan op basis van dat overleg beslissen dat verdeling toch wordt aangehouden totdat de vereffening rond is. Een andere mogelijkheid is verdeling onder voorwaarden die de positie van schuldeisers waarborgen. Ook kan hij besluiten tot een gedeeltelijke verdeling die evenzo de rechten van schuldeisers van de nalatenschap overeind houdt.
Als erfgenamen ook schuldeiser van de nalatenschap zijn, dan kunnen die aanspraken worden betrokken in de verdeling.

Heeft een nalatenschap voldoende saldo en benadeling van schuldeisers niet gevreesd wordt, kan er gedurende de vereffening ook wel partieel worden verdeeld. In het geval dat erfgenamen ook vereffenaar zijn, kan dit alleen met toestemming van de rechter.

Wilt u meer weten over verdeling en vereffening van een nalatenschap? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2017-06-06
Volmacht is geen vrijbrief voor opname geld voor eigen kosten

Veel kinderen hebben als mantelzorger een volmacht van hun ouder(s) om geld op te nemen van hun rekening voor uitgaven die de ouders anders zelf zouden doen. Als die ouder(s) wilsbekwaam zijn, hoeft de gevolmachtigde geen rekening en verantwoording over die opnames of uitgaven af te leggen in de nalatenschap van die ouders. Dat geldt overigens niet voor alle kosten.

Of een gevolmachtigde rekening en verantwoording moet afleggen aan (overige) erfgenamen hangt van meer af dan alleen de wilsbekwaamheid van de volmachtgever. Ook de aanleiding voor het financiële beheer door het kind is van belang, evenals de verhouding tussen de ouder en de gevolmachtigde. Daarnaast spelen ook het gebruik in familierelaties en de mate waarin de gevolmachtigde zelfstandig kon handelen een rol. Tot slot wordt ook rekening gehouden met de mate waarin de volmachtgever de handelingen van de gevolmachtigde kon overzien, of de volmachtgever voor zijn of haar belangen kon opkomen en de aard en inhoud van de handelingen van de gevolmachtigde.
Als bijvoorbeeld sprake is van zorgbehoevendheid van de volmachtgever waarin het kind (de gevolmachtigde) voorziet en hij of zij het vertrouwen heeft gekregen van de volmachtgever om over het banksaldo te kunnen beschikken, moet niet zo maar worden aangenomen dat er rekening en verantwoording moet worden afgelegd. Dat vindt echter een grens als de gevolmachtigde geld heeft opgenomen voor zichzelf, welke uitgaven niet tot het normale patroon behoren. Een voorbeeld hiervan zijn opnamen voor gemaakte reis-, parkeer- en administratiekosten.
Voor dergelijke handelingen geldt wel degelijk een plicht om rekening en verantwoording af te leggen aan (mede)erfgenamen. Wie dat niet doet of niet kan, moet deze opnamen weer in de nalatenschap storten.

Wilt u meer weten over het afleggen van rekening en verantwoording in een volmacht situatie? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2017-05-15
Lening van kinderen aan ouders aantrekkelijk

Er wordt heel veel geschreven over het ondersteunen van kinderen door ouders, bijvoorbeeld met een schenking voor het aankopen of verbouwen van een huis. Er zijn echter ook heel veel situaties waarin kinderen het beter hebben dan hun ouders of waarvan het vermogen van ouders in stenen – hun huis – zit. In die situatie kunnen kinderen hun ouders helpen.

Er zijn bijvoorbeeld ouders met een laag pensioen en veel overwaarde op hun huis. Hun besteedbare inkomen is in die situatie vaak verre van riant. Geld lenen met het huis als onderpand is daarvoor een goede optie. Op die manier “eten” ouders hun woning op met het geld dat zij geleend hebben. Dat gaat ten koste van de uiteindelijke erfenis. De ouders moeten jaarlijks rente betalen over de lening. Als de lening renteloos is en direct opeisbaar, houdt de fiscus een fictieve rente van 6% aan. Deze fictieve rente is belast met schenkbelasting bij de ouders. De lening wordt later vanuit de erfenis afgelost, met als voordeel dat er dan veel minder erfbelasting betaald hoeft te worden.
 
Hoe werkt het? Als de ouders in gemeenschap van goederen zijn getrouwd en de eerste ouder overlijdt, bestaat de nalatenschap onder andere uit een half huis en de helft van de schuld. De langstlevende ouder en de kinderen erven 'op papier' ieder voor een gelijk deel, maar alles blijft bij de langstlevende ouder. Als de tweede ouder overlijdt, komt het deel van de eerste en tweede ouder bij de kinderen.
De lening wordt eerst terugbetaald aan de kinderen die het geld hebben uitgeleend en dat wat over blijft wordt verdeeld tussen alle erfgenamen.
 
Wilt u meer weten over de mogelijkheden om te helpen of geholpen te worden met een lening binnen het gezin? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2017-05-01
Opeisen erfdeel ouder na overlijden (stief)ouder is verantwoordelijkheid erfgenaam zelf

Veel testamenten bevatten de clausule dat kinderen hun erfdeel pas kunnen opeisen na het overlijden van de andere ouder. Soms is daar een variant op geformuleerd, bijvoorbeeld dat de vordering uit de nalatenschap van een overleden ouder pas opeisbaar is als de stiefouder is overleden. Een kind is echter op grond van de wet geen erfgenaam van een stiefouder en zou mogelijk ook niet over dat overlijden kunnen worden geïnformeerd.

Ook bestaat de mogelijkheid dat een kind wel erfgenaam is van de ouder die als eerste is overleden, maar geen erfgenaam is van de langstlevende ouder. Als de verhoudingen niet meer goed zijn, zou het kunnen dat een kind niet bekend is met het overlijden van zijn langstlevende ouder.
 
Uit recente rechtspraak blijkt dat een notaris niet per se verplicht is een kind te informeren dat de stiefouder of langstlevende ouder is overleden, en dus dat de vordering ten aanzien van de andere ouder hierdoor opeisbaar is geworden.
Een kind is zelf verantwoordelijk voor het opeisen van zijn of haar erfdeel. Als niemand dat erfdeel opeist, kan de betrokken erfgenaam die verantwoordelijkheid niet afwentelen op een ander zoals een notaris.
 
Wilt u meer weten over het opeisen van erfdelen, nu of in de toekomst? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2017-04-03
Onduidelijkheid over rechten erfgenaam op informatie over verdeling nalatenschap

Wie als wettelijk erfgenaam in een testament onterfd is, heeft nog wel recht op informatie vanuit dat testament. De notaris stuurt in die gevallen op verzoek van de onterfde erfgenaam hem of haar een uittreksel van het testament toe. Over de vraag of de onterfde erfgenaam in dat geval ook recht heeft op informatie over de erfstellingen – de verdeling van de nalatenschap over de overige erfgenamen – heerst nogal onduidelijkheid.

De literatuur hierover omvat artikelen van deskundige auteurs waarvan sommigen die vraag bevestigend beantwoorden, en anderen negatief. De notaris moet afschriften of uittreksels afgeven aan mensen die recht ontlenen aan de akte, in dit geval het testament. Ook iemand die onterfd is, valt hier volgens de wet onder. Dat recht geldt alleen voor het betreffende onderdeel van de akte.
 
Omdat er onduidelijkheid heerst over de vraag of de onterfde erfgenaam ook recht heeft op informatie over de verdeling van de nalatenschap over de overige erfgenamen, is die beoordeling primair aan de notaris. Die doet dat tegen het licht van de omvang van zijn geheimhoudingsplicht. De notaris beslist of de inhoud van een akte vertrouwelijk is. Als een onterfde erfgenaam de gevraagde informatie niet krijgt en het daarmee niet eens is, kan hij dat voorleggen aan de civiele rechter.
 
Wilt u meer weten over de rechten van onterfde erfgenamen? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2017-02-27
Minder vermogen nagelaten in 2014

(Bron: CBS) Dalende huizenprijzen hebben een dempende invloed gehad op de hoogte van de nalatenschappen. In 2014 lieten ruim 138 duizend overledenen bijna 13,6 miljard euro aan vermogen na. In 2011 was dat nog 15,1 miljard euro. Dat meldt CBS op basis van voorlopige cijfers.

Het nagelaten bedrag bestond in 2014 voor 16,4 miljard euro uit bezittingen en 2,8 miljard euro aan schulden. De nagelaten woning vormt de grootste post in de nalatenschappen. Het saldo van de nagelaten eigen woning kwam in 2014 uit op 5,2 miljard euro. Van de 42 duizend overledenen die een woning nalieten (31 procent) had de woning een mediane waarde van 136 duizend euro. Bij 60 procent van deze erflaters rustte nog een hypotheekschuld op de woning. Meer dan 90 procent van de overledenen liet bank- en spaartegoeden na, een op de negen nalatenschappen bevatte effecten. De totale waarde hiervan was 2 miljard euro.

Grote verschillen in nagelaten vermogens

Het mediane nagelaten vermogen van alle overledenen kwam in 2014 uit op 19,6 duizend euro. Dit was ruim 2 duizend euro lager dan in 2011. De verschillen in de nagelaten vermogens zijn groot. Ruim 13 procent van de erflaters liet 200 duizend euro of meer na, meer dan 60 procent liet minder dan 50 duizend euro na. Van de overledenen lieten 8 duizend een schuld na, 17 duizend bezaten minder dan duizend euro. De groep overledenen die een schuld naliet is sinds 2011 gestegen van 3 procent naar 6 procent.

Nagelaten vermogen hoogst onder 70'ers en 80'ers

Het nagelaten vermogen is groter naarmate erflaters ouder zijn. Ouderen hebben namelijk langer de tijd gehad om vermogen op te bouwen dan jongeren. Erflaters van 70 tot 75 jaar lieten het meeste vermogen na, in doorsnee 24 duizend euro. Overledenen tussen 75 en 95 jaar lieten tussen 21 duizend en 23 duizend euro na. Onder overledenen van 95 jaar en ouder ligt het nagelaten vermogen met 18 duizend euro iets lager. Het nagelaten vermogen vormt grofweg een afspiegeling van de verdeling van het vermogen over leeftijdsgroepen.

Ongehuwde vrouwen laten meer vermogen na dan ongehuwde mannen

De omvang van het nagelaten vermogen verschilt sterk tussen mannen en vrouwen. Mannen lieten in doorsnee 23 duizend euro na, 5 duizend euro meer dan vrouwen. Als gekeken wordt naar burgerlijke staat zijn er grotere verschillen. Zo lieten ongehuwde vrouwen in doorsnee 11 duizend euro meer vermogen na dan ongehuwde mannen. Het nagelaten vermogen van getrouwde mannen was 3 duizend euro hoger dan van getrouwde vrouwen. Verweduwde mannen lieten 10 duizend euro meer na dan vrouwen van wie de partner niet meer in leven was. Overledenen die gescheiden waren, lieten het minst na, ongeveer 3 duizend euro voor zowel mannen als vrouwen.
2017-02-20
Proceskosten executeur soms onderdeel schulden nalatenschap

Zodra een executeur in een nalatenschap de boedel heeft afgewikkeld, eindigt zijn of haar taak automatisch. Zo staat het in de wet. De rechter oordeelde in een zaak waarin alleen nog enkele sieraden moesten worden verkocht en de grafsteen nog moest worden aangepast. De executeur had alle schulden en de aanslag erfbelasting betaald. In deze zaak wilden de erfgenamen de executeur laten ontslaan en een nieuwe laten benoemen. Dat was niet meer aan de orde omdat de nalatenschap was afgewikkeld.

Wat nog wel speelde was dat de executeur advocaatkosten had gemaakt om zijn positie tegenover de erfgenamen te verdedigen en hierdoor extra tijd aan zijn taak had moeten besteden. Ook de erfgenamen hadden dergelijke kosten gemaakt. De vraag was of die kosten al dan niet tot de nalatenschapsschulden behoren.
De rechter vond dat de advocaatkosten die de executeur had gemaakt tot de nalatenschapsschulden behoorden. De werkzaamheden van de advocaat waren immers gericht op behoud van de positie als executeur. Dat geldt niet voor de kosten die de erfgenamen hebben gemaakt om de executeur te laten ontheffen van zijn taak. Zij draaien zelf voor die kosten op.

Wat betreft de tijd die de executeur heeft moeten besteden aan de procedure stelt de rechter dat die in de 1%-beloning valt. Die beloning was in het testament bepaald.

Wilt u meer weten over de taak en vergoeding van een executeur? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2017-02-06