Nalatenschap & erven

Alles over schenkingen

Erfenis naar kleinkinderen in plaats van naar kinderen

In testamenten wordt steeds vaker vastgelegd dat de nalatenschap van ouders niet alleen naar hun kinderen gaat, maar ook naar hun kleinkinderen. Menig ouder zal er geen problemen mee hebben dat zijn of haar erfdeel helemaal of deels naar de eigen kinderen gaat. Kinderloze kinderen van de erflater zullen dit niet altijd op een positieve manier ervaren, omdat hun erfdeel wordt verminderd met het bedrag naar hun neefjes en/of nichtjes gaat.

De wettelijke regeling is dat een erfenis aan de langstlevende partner toekomt en de kinderen een vordering op de langstlevende ouder krijgen. In de praktijk zien notarissen dat veel grootouders hun kleinkinderen een geldlegaat toekennen. Dat is een in het testament vermeld bedrag en kan de te betalen erfbelasting verminderen. Die vermindering wordt veroorzaakt doordat zowel kinderen als kleinkinderen een vrijstelling van € 20.731 (2018) per persoon hebben.
 
Wie ervoor kiest om kleinkinderen een legaat toe te kennen en verder niks regelt, kiest er als gevolg daarvan ook voor dat alle kinderen een even groot deel van hun erfenis daarvoor inleveren. Dat komt soms bij kinderen als onrechtvaardig over, zij moeten dan immers meebetalen aan de legaten voor alle kinderen, ook die van broers en zussen. Ons advies is dan om de legaten aan kleinkinderen expliciet per gezin vast te leggen in het testament. Zo komen de legaten aan de kleinkinderen alleen voor rekening van het erfdeel van hun ouder, en blijft de omvang van de erfdelen van de overige kinderen van de erflater ongemoeid.
 
Wilt u meer weten over het verminderen van erfbelasting door ook uw kleinkinderen te betrekken in uw nalatenschap? Bel ons vor het maken van een afspraak.
2018-04-30
Veilig ouder worden heeft alles te maken met geld en zeggenschap

De afgelopen jaren is het financieel misbruiken van ouderen regelmatig in het nieuws geweest. Reden voor het notariaat om campagne te voeren om ouderen te beschermen tegen dergelijk misbruik. In die campagne staat de vraag centraal aan wie u als oudere het vertrouwen wilt geven. Dat gaat onder meer over het uitvoeren van uw wil en het behartigen van uw belangen als u dat zelf niet meer kunt, om welke reden dan ook.

Wat er moet gebeuren na overlijden, is meestal wel geregeld in een testament. De wensen die u daarin vastlegt, moeten door de nabestaanden worden gerespecteerd en uitgevoerd. Als u echter bij leven onverhoopt niet meer in staat bent om zelfstandig uw wil te bepalen of te uiten, dan heeft u de mogelijkheid om iemand anders dat voor u te laten verzorgen. Iemand die uw volledige vertrouwen heeft. Zowel in het eerste geval als in het tweede geval is het raadzaam iemand een volmacht te geven om uw nalatenschap af te wikkelen dan wel uw zaken en belangen te behartigen.
 
Voor de nalatenschap regelt u een dergelijke volmacht in uw testament, bijvoorbeeld met de benoeming van een executeur. Voor het geval u bij leven wilsonbekwaam wordt, kunt u dat geregeld hebben in een algehele volmacht. Dat geeft echter minder mogelijkheden dan een levenstestament. Met een levenstestament kunt u de regie houden over wat er met u en uw bezit gebeurt. U kunt er concreet en specifieker dan in een algehele volmacht in vastleggen wat in welke situaties moet gebeuren. U kunt er ook iemand in benoemen die daarop moet gaan toezien of dat moet gaan regelen.
 
In een levenstestament kunt u praktische zaken regelen, van verzorging van een huisdier tot beheren van social media accounts. U kunt er ook belangrijke zaken in regelen over doorbehandelen ingeval van ernstige ziekte, of andere zware beslissingen.
Kortom, met een levenstestament en met een testament houdt u zelf de regie in handen. In het levenstestament over uw bezit en uw wil, in een testament over uw nalatenschap.
 
Wilt u meer weten over het vastleggen van uw wensen in een levenstestament of testament? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2018-04-23
Uitkering legaat is verantwoordelijkheid erfgenamen

Testamenten bevatten nogal eens legaten aan derden die ook nog eens vrij van rechten moeten worden gedaan. Dat betekent dat de erfbelasting over het bedrag of de waarde van het legaat door de erfgenamen moet worden betaald. Erfgenamen die de nalatenschap zuiver hebben aanvaard, kunnen daarmee voor onaangename verrassingen komen te staan.

Volgens de wet zijn erfgenamen met hun gehele vermogen aansprakelijk zijn om de schulden te voldoen. Zelfs de legitieme portie – het wettelijk erfdeel – is daarvoor niet veilig.
Wilt u dat risico niet lopen, dan moet u de nalatenschap verwerpen en daarbij verklaren dat u uw legitieme portie wel wilt ontvangen. Een andere mogelijkheid is het beneficiair – onder de voorwaarde dat er positief saldo overblijft na verrekening met schulden – aanvaarden van de nalatenschap.
 
Wilt u meer weten over de risico's van een nalatenschap met een legaat? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2018-04-09
Stichting oprichten bij testament eenvoudiger dan menigeen denkt

Iedereen die een testament mag maken, mag daarin ook een stichting oprichten die na overlijden actief wordt. Soms vinden mensen het lastig om dat te doen vanwege de wettelijke voorschriften voor oprichting. In de praktijk blijkt dat reuze mee te vallen.

Een dergelijk testament moet de oprichtingsakte van de betreffende stichting bevatten. Daarin moeten dan de naam en het doel van de stichting worden opgenomen, en de manier waarop bestuurders kunnen worden benoemd en ontslagen. Ook moet er in staan in welke plaats de stichting zetelt, en de bestemming van het overschot na vereffening van de stichting in geval van ontbinding. In plaats van dat laatste kan ook worden vermeld op welke manier de bestemming van het overschot na ontbinding zal worden vastgesteld.
 
Een stichting die bij testament wordt opgericht kan bijvoorbeeld tot doel hebben om het vermogen dat u nalaat op een bepaalde manier te besteden, bijvoorbeeld aan een door u vastgesteld doel. De mogelijkheid wordt echter ook gebruikt voor het benoemen van een stichting als executeur, als bewindvoerder, of als beheerder van het aandelenkapitaal in de hoedanigheid van een Stichting Administratiekantoor.
 
Soms wordt op deze manier ook een afwikkelingsstichting opgericht, bijvoorbeeld als u voorziet dat de afwikkeling van uw nalatenschap problemen zal opleveren. Dan wordt de stichting tot enig erfgenaam benoemd. Degene die u dan wilt laten delen in uw erfenis, benoemt u dan tot legataris of lastbevoordeelde. De afwikkelingsstichting is als erfgenaam aansprakelijk voor de betaling van de schulden van de nalatenschap.
 
Wilt u meer weten over het oprichten van een stichting in uw testament? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2018-04-03
Herroeping van schenking doet beroep op eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling herleven

Schenkingen worden wel eens herroepen. Veel schenkingen bevatten de clausule dat deze kan worden herroepen. Onlangs speelde de vraag wat er gebeurt als een met herroepingsclausule gedane eenmalig verhoogde schenking van honderdduizend euro ten behoeve van de woning van een kind wordt herroepen. Herleeft dan het beroep op de eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling voor de eigen woning?

De vraag is vooral van fiscale aard. Het specialistenteam schenk- en erfbelasting van de Belastingdienst Eindhoven heeft zich hierover gebogen. De fiscus vergelijkt het belastingbedrag van de schenking – er is immers de eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling genoten – met de te betalen belasting als dat was berekend over het voordeel dat tijdens de bezitsperiode is genoten.
 
Een herroepen schenking betekent juridisch dat er geen schenking is geweest en ook geen vrijstelling is genoten. Dat betekent dat na herroeping de eenmalig verhoogde vrijstelling nog steeds kan worden gebruikt. De Belastingdienst eist wel een echte herroeping om constructies te voorkomen met als doel heffing van schenkbelasting te ontlopen of zo toch te profiteren van een (verhoogde) vrijstelling. Als sprake is van dat laatste, is dat een schijnhandeling.
 
Wilt u meer weten over herroeping van schenkingen in relatie tot de genoten vrijstelling? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2018-03-26
Afstand doen van een erfenis ten gunste van een ander

In de regel wordt een nalatenschap aanvaard. Maar soms bestaat de wens om, ondanks dat de nalatenschap een positief saldo heeft, toch afstand daarvan te doen (te verwerpen). De reden daarvan kan zijn dat men een ander familielid (meer) wil laten erven. Bijvoorbeeld een ouder die erfgenaam is van zijn ouder, maar die het geld niet nodig heeft en dit wil laten toekomen aan zijn kind(eren).

Het is mogelijk voor de erfgenaam/ouder om het erfdeel na ontvangst te schenken aan zijn of haar kinderen. Echter, dan moet die ouder erfbelasting betalen en de kinderen schenkbelasting. De omgang van de schenkbelasting hangt af van de vraag of een groot bedrag ineens wordt geschonken of in jaarlijkse termijnen). Het kan dan voordeliger zijn dat de ouder de nalatenschap verwerpt. Hij wordt dan geacht nooit erfgenaam te zijn geweest en zijn kinderen komen in zijn plaats als erfgenamen van hun grootouder (dit heet plaatsvervulling).
 
Dit heeft wel consequenties voor de heffing van de erfbelasting. In de Successiewet staat wat de gevolgen zijn van verwerping door een erfgenaam. Een erfgenaam kan verwerpen ten gunste van iemand anders, maar verwerping zal nooit tot gevolg kunnen hebben dat daardoor minder erfbelasting wordt geheven. Als iemand dus verwerpt en iemand anders daardoor erft en een hogere vrijstelling heeft of in een gunstigere tariefgroep valt, wordt geen erfbelasting bespaard, want de verschuldigde erfbelasting wordt dan berekend alsof er geen verwerping heeft plaatsgevonden.
Het omgekeerde is wel mogelijk! Als door verwerping meer erfbelasting geheven kan worden, dan is het hogere bedrag verschuldigd.
 
Kinderen en kleinkinderen hebben dezelfde vrijstelling, € 20.371 (2018), maar het tarief dat berekend wordt over hetgeen meer wordt geërfd dan de vrijstelling verschilt wel: over de eerste schijf (tot € 123.248) is een kind 10% erfbelasting verschuldigd en een kleinkind 18%.
 
Het is in het algemeen niet te zeggen wat de voordeligste oplossing is in dit soort situaties. Mocht u overwegen om ten gunste van uw kinderen een nalatenschap te verwerpen, laat u dan goed informeren over de fiscale gevolgen daarvan. En doe dat ook vroegtijdig, want als u de nalatenschap eenmaal aanvaard hebt, kunt u niet meer verwerpen.
 
Wilt u meer weten over de voor- en nadelen van verwerping van en erfenis in uw situatie? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2018-03-19
Taak executeur zit er op na beneficiaire aanvaarding

In veel testamenten wordt de notaris benoemd als executeur. De laatste jaren heeft het benoemen van executeurs een vlucht genomen en worden ook familieleden of vrienden in het testament als executeur aangewezen. Treedt u op als executeur of bent u aangewezen als executeur, wees u dan bewust van de vele regels die voor uw werk gelden. Een daarvan is dat uw werkzaamheden als executeur op grond van de wet zijn beëindigd nadat een of meer erfgenamen de nalatenschap beneficiair hebben aanvaard.

Hoewel de hoofdregel dat de taak van de executeur er op zit zodra een erfgenaam de erfenis beneficiar aanvaardt, zijn daar ook weer uitzonderingen op. Dat gaat bijvoorbeeld op als blijkt dat er ruim voldoende bezittingen en geldmiddelen zijn om de opeisbare schulden en legaten te betalen. In dat geval moet de executeur een “ruimschoots toereikend verklaring” afleggen. Vervolgens moeten de erfgenamen worden ingelicht over de nieuwe situatie en waarom hij of zij zich moet terugtrekken.

Het is dan aan de erfgenamen of zij ook in verdere traject de executeur vragen om de werkzaamheden voort te zeten dan wel zelf of met iemand anders tot een afwikkeling te komen

Wilt u meer weten over de taken en bevoegdheden van de executeur? Bel ons voor het maken van een afspraak.

2018-02-19
Vaststelling wilsonbekwaamheid met waarborgen omkleed

Zowel de notaris als de rechter wordt steeds vaker voor de vraag gesteld om te beoordelen of iemand al dan niet wilsbekwaam is. Kan iemand zelfstandig beslissingen nemen en de gevolgen daarvan overzien? Als u dat kunt, bent u wilsbekwaam. Kunt u dat niet, dan heet dat wilsonbekwaam. Iemand anders moet dan namens u besluiten nemen. Gelukkig wordt u niet zo eenvoudig als wilsonbekwaam beoordeeld. U bent wilsbekwaam totdat is vastgesteld dat u dat niet bent. Wanneer dat dan precies is, is niet helemaal te zeggen. Het proces daarheen gaat immers meestal geleidelijk.

Als u bij de notaris komt om bijvoorbeeld een testament op te maken, moet de notaris toetsen of u in staat bent om zelfstandig uw wil te uiten en de gevolgen daarvan te overzien. Zodra de notaris vermoedt dat u iets niet helemaal begrijpt of dingen vergeet, gaat hij of zij doorvragen. Als de notaris twijfelt, wordt kan een andere notaris worden ingeschakeld om in een vervolggesprek uw wilsbekwaamheid te toetsen. Vervolgens kan dan, in overleg met de klant, een gespecialiseerde arts worden gevraagd onderzoek te doen. De arts maakt dan een medische verklaring op waaruit zal blijken of de notaris de klant al dan niet wilsbekwaam is m een testament op te maken of aan te passen.
 
Als een proces van bijvoorbeeld dementie begint, hoeft er niet direct sprake te zijn van wilsonbekwaamheid. Het is dan nog heel goed mogelijk dat de gevolgen van een beslissing nog goed worden overzien. Wel is het dan verstandig om in een volmacht of een levenstestament te regelen wie uw belangen gaat behartigen als u onverhoopt wilsonbekwaam wordt. Zonder volmacht of levenstestament geeft de wet drie mogelijkheden om uw belangen te behartigen. De rechter kan dan een bewindvoerder, curator of mentor benoemen.
 
Als iemand zelf niet (meer) goed met zijn of haar geldzaken kan omgaan, kan een bewindvoerder uitkomst bieden. Die regelt alleen de financiële zaken voor degene wiens vermogen onder zijn bewind is gesteld. De bewindvoerder wordt door de kantonrechter benoemd. Dat kan op verzoek van de persoon in kwestie zelf, diens partner, familie of door de officier van justitie. De kring van verzoekers tot instelling en opheffing van de beschermingsmaatregel is uitgebreid naar anderen die daarbij belang hebben. Wie onder bewind is gesteld heeft echter nog wel degelijk iets te vertellen en bepaalt voor veel handelingen samen met de bewindvoerder of deze gedaan mogen worden.
 
Als iemand wel voor zijn financiële zaken kan zorgen, maar niet voor zijn verzorging, verpleging of op andere persoonlijke vlakken, dan kan de kantonrechter een mentor benoemen. Die geeft dan advies en neemt zoveel mogelijk in overleg met de betreffende persoon beslissingen op deze gebieden.
 
Curatele gaat veel verder dan bewind en mentorschap. Iemand die onder curatele wordt gesteld kan of mag over bijna niets meer zelf beslissen. Wil zo iemand iets kopen, huren of lenen, dan heeft hij toestemming nodig van de curator. Of iemand onder curatele gesteld wordt, beslist de rechter.
 
Wilt u meer weten over wilsbekwaamheid en wilsonbekwaamheid? Bel ons voor een afspraak.
2018-02-12
Dwingend recht en goede zeden belangrijker dan bepalingen in testament

Soms willen mensen bepalingen in hun testament opnemen die in strijd zijn met rechtsregels waar niet van mag worden afgeweken – ook niet bij testament – of in strijd zijn met de goede zeden. In de meeste gevallen is de waarschuwing van de notaris voldoende dat de wensen indruisen tegen dwingend recht of goede zeden. Zo af en toe wordt die raad in de wind geslagen en komen die wensen toch in het testament. Bij de afwikkeling van de erfenis stelt de rechter dan alsnog orde op zaken.

Een voorbeeld daarvan. Een man had zijn echtgenote onterfd en haar, in plaats van haar deel in de erfenis, het vruchtgebruik van het huis waarin zij woonden gegeven onder de voorwaarde dat het vruchtgebruik maximaal zeven jaar mag duren en al eerder eindigt als de vrouw voor die tijd zou hertrouwen.
 
Echter, de vrouw heeft een wettelijk recht op vruchtgebruik van huis en inboedel. Van dat recht mag niet worden afgeweken. Als een testament bepalingen en voorwaarden bevat die het recht van vruchtgebruik beperken of daar verplichtingen aan koppelen die een ongestoorde gebruik van dat recht in de weg staan, hebben die bepalingen geen werking. Ze worden beschouwd als niet geschreven.
 
Een ander voorbeeld. In een testament is aan het vruchtgebruik ook nog de voorwaarde gekoppeld dat de vruchtgebruiker het huis en de bijbehorende tuin in dezelfde staat van onderhoud moet houden als deze ten tijde van de start van het vruchtgebruik is en dat de vruchtgebruiker de werkkamer van haar man in dezelfde staat en inrichting moet houden. In hetzelfde voorbeeld werd ook nog bepaald dat bepaalde familieleden van de vruchtgebruiker niet in het huis zouden mogen komen.
Ook een dergelijke bepaling wordt voor niet geschreven gehouden. Immers, het wettelijke vruchtgebruik is onbeperkt. Ook hier gaat het (dwingend) recht voor.
 
Een laatste voorbeeld. De echtgenote wordt in het testament benoemd tot bewindvoerder over het vermogen van het kind van de overledene, maar voor alle belangrijke handelingen dient zij vooraf toestemming te vragen aan één of meerdere zussen van haar overleden man.
Die bepaling is in strijd met de goede zeden. Bij meerderjarigenbewind is het gebruikelijk dat de bewindvoerder voor uitgave boven € 1.500 toestemming van de kantonrechter nodig heeft.
 
Wilt u meer weten over welke wensen in een testamenten wel stand houden? Bel ons voor het maken vaan een afspraak.
2018-01-29
Strikte regels voor omzetten zuivere in beneficiaire aanvaarding

Sinds vorig jaar kunnen erfgenamen die een erfenis zuiver hebben aanvaard, na ontdekking van een schuld waarvan zij het bestaan niet konden weten, de rechter vragen om de zuivere aanvaarding alsnog om te zetten in een beneficiaire aanvaarding, een aanvaarding voor zover de boedel positief uitpakt. De crux bij de beoordeling ligt bij wat verstaan wordt onder het begrip “niet konden weten”

Dat bleek eens te meer in een zaak waarin de rechter een dergelijk verzoek moest beoordelen omdat de erfgenamen een schuld aan het zorgkantoor meldden vanwege een onterecht verschaft deel van het persoonsgebonden budget (PGB) aan de overleden echtgenoot en ouder.
 
Als erfgenamen na aanvaarding van een erfenis alsnog een onbekende schuld ontdekken en de rechter inschakelen voor een machtiging om de nalatenschap alsnog beneficiair te aanvaarden, toetst de rechter dat verzoek aan de vereisten daarvoor in de wet. De betreffende clausule n de wet beschermt erfgenamen tegen schulden die zij niet kenden en evenmin behoorden te kennen op het moment van zuivere aanvaarding. De rechter sluit met beoordeling van “kende en behoren te kennen” aan bij het begrip goede trouw. Er is bijvoorbeeld geen sprake van goede trouw als een erfgenaam het bestaan van de schuld kende op het moment van aanvaarding van de nalatenschap.
 
Echter, ook als een erfgenaam de betreffende schuld niet in beeld had, maar – gegeven de omstandigheden – beter had moeten weten of in elk geval had moeten twijfelen of er al dan niet een schuld op dat punt zou kunnen zijn en dat niet heeft onderzocht, is er ook geen sprake van goede trouw. Ook al zou de administratie van de overledene – al dan niet op een correcte manier – door een derde zijn uitgevoerd, dan nog heeft de erfgenaam de plicht om te onderzoeken welke schulden er zijn. De rechter oordeelt dan dat de erfgenaam de schuld had behoren te kennen.
 
Wilt u meer weten over zuivere en beneficiaire aanvaarding? Bel ons voor het maken van een afspraak.
2018-01-22